hogeschoolbieb

UGAME-ULEARN
(Onderwerp: Wat moet je als bibliotheek of onderwijs instelling met de stoom van nieuwe tools die worden aangeboden? Denk daarbij aan: Hyves, Poken, RSS, Facebook, Twitter, Flickr, enz.)

Op donderdag 23 april zijn Jeannette H., Cristina en ik naar UGame-Ulearn  geweest.
Het congres werd gehouden in de TU Delft, en om op tijd te zijn stonden we al rond 7 uur ‘s morgens op het perron in Zwolle. Tegen half 10 waren we in Delft, en zagen we al hele groepen bibliotheekmensen bij de bushalte staan. Gek, maar om de een of andere reden kun je ze altijd herkennen. In de aula van de TU werden we feestelijk ontvangen. Er liepen twee kleurrijke steltlopers rond, en ze hadden heerlijke koffie met nog lekkerder gebak.

De eerste spreekster in het grote auditorium was Amerikaanse Helene Blowers, de vrouw die de 23-dingen heeft “uitgevonden”. Helene hield een heel levendig verhaal over de toekomst van de bibliotheek. Het verhaal was wel gericht op de openbare bibliotheken, maar ik denk dat we als HBO-bibliotheek ook gedeeltelijk voor dezelfde zorgen en uitdagingen staan.
De toekomst voor de bibliotheek, zoals hij nu is,  ziet er niet rooskleurig uit. Ze vergeleek het met de muziekwinkels die inmiddels ook al voor een deel verdwenen zijn. Natuurlijk niet omdat jongeren niet meer van muziek houden, maar omdat ze er op een andere manier aankomen. Ze downloaden het van internet. En zo zal het ook met boeken gaan. Boeken zullen altijd wel blijven, alleen het medium waarop het aangeboden wordt zal veranderen. Dat zien we nu natuurlijk al met de sterk groeiende aantal e-books. Het blijkt dat de Kindle, de ebookreader van Amazone in Amerika razend populair is.
Van de Kindle werden in het jaar van introductie, 32% meer verkocht dan van de iPod in het jaar van introductie. Volgens Helene wordt de Kindle trouwens vooral gebruikt voor mensen boven de 40 jaar, omdat je op de Kindle het formaat van de letters zo gemakkelijk groter kunt maken.
Jongeren lezen niet met de Kindle, zij lezen via hun iPhone.
Dus er wordt wel gelezen, maar veel minder via de bibliotheek.
Ze geeft ons als tip mee dat we niet alleen moeten kijken naar de mensen die nog wel van de bibliotheek gebruik maken, maar ook vooral naar de mensen die er geen gebruik (meer) van maken.
En als tweede tip, geef je klanten de mogelijkheid om samen te werken, te ontdekken en te creëren.

De tweede spreker was Willem Jan Renger, met als onderwerp “Gaming”.
Hij vergeleek twee manieren van informatie tot je nemen. De eerste manier is een manier waarbij je zelf niets hoeft te doen. Je krijgt het aangereikt. Dit is de “lean back manier”. Bijvoorbeeld tv kijken, klassikaal les krijgen, bij een congres in de zaal zitten ;-).
De tweede manier van informatie ontvangen is de “lean forward manier”. Daarbij moet je zelf iets doen, om resultaten te bereiken, zoals bijvoorbeeld bij de Wii, of bij het gamen.  
Hij vroeg de zaal of het verzamelen van Pokemonplaatjes en voetbalplaatjes ongeveer hetzelfde was.
Nee dus. Bij de voetbalplaatjes zijn de regels heel duidelijk, je verzameld ze, en als het boek vol is, is het klaar. Heel lineair. Bij Pokemon komt heel wat meer kijken.  Als je zelf een kind hebt dat Pokmonplaatjes verzameld, kun je hem/haar waarschijnlijk niet volgen. Er zijn zoveel lagen, niveau’s en spelregels. Het is dus allesbehalve lineair.  Kinderen, maar ook volwassenen vinden dat interessanter. Je komt gaandeweg het spel achter de regels. Door samenwerking, door te proberen, door creatief te zijn. Waardoor je veel gemakkelijker leert, en onthoudt.
(Wat me doet denken aan het kennismanagement-congres een paar weken geleden op Windesheim.
Daar sprak Bernard Lernout over leren en denken als Leonardo da Vinci.)
Als tip voor de bibliotheek verwijst hij naar  Jenkins  en zijn studies over “media education”.
Hij zegt dat bibliotheken de taak hebben jongeren te onderwijzen in het zoeken met Google. Niet alleen om informatie te vinden, maar vooral om ze te leren hoe je teksten kunt beoordelen.
“In this new media age, the ability to negotiate and evaluate information online, to recognize manipulation and propaganda and to assimilate ethical values is becoming as basic to education as reading and writing.”

En toen was het tijd voor de lunch, waarin Christina en ik geprobeerd hebben om via onze mobieltjes een krabbel te plaatsen op de DOK hyves,  en waarin Jeannette op een comfortabele manier naar een verhaaltje luisterde.

Na de lunch werd in het auditorium de volgende spreker aangekondigd: Roderick Vonhögen, pastoor in Amersfoort, beter bekend als Father Roderick. Hij werd begeleid door een indrukwekkend mannenkoor dat Gregoriaanse liederen zong.
Ik had eerlijk gezegd nog nooit van Father Roderick gehoord, maar ik denk dat ik hem nu niet snel weer zal vergeten, vanwege zijn boodschap (nee, niet het geloof ;-)), en zijn manier van spreken. 

Hij was een van de eerste Nederlandse podcasters. Hij sprak over oude instituten (kerk en bibliotheek) en nieuwe media. Hij zei dat je als instituut goed voor ogen moet houden, wat van oudsher je missie  en doelgroep is. Het andere moet je loslaten. En bedenk dan hoe je via de nieuwe media die missie kunt bereiken.
Hijzelf ontdekte, toen internet nog in de kinderschoenen stond,  dat je heel veel mensen kunt bereiken via een website.  Hij is een groot fan van Starwars, en had uit pure liefhebberij een website gemaakt met allerlei informatie en nieuwtjes over Starwars. Als snel had hij over de duizenden bezoekers per dag.
Bij de door hem gemaakte website over Harry Potter en de christelijke symboliek ging het net zo.
Je kunt veel mensen bereiken als je belangstelling hebt voor een bepaald onderwerp, en daar een toegevoegde waarde aan geeft.
Ik denk dat hij (jonge) mensen weet te boeien, ook voor het RK geloof, doordat hij nieuwe media gebruikt. Zoek hem voor de aardigheid eens op bij Youtube, of Google, of zoek eens bij Afbeeldingen op iPope.

De vierde spreker was Pierre Gorissen. 
“Web 2.0 en het onderwijs op Twittersnelheid”.
Hij noemde de nieuwe mogelijkheden van het internet, zoals:
Netwerken, Linkedin, hyves, 23 dingen, rss, iPhone, flip, procaster, video online, twitter.
Maar ook de bedreigingen/problemen die daarbij horen., zoals o.a.:
Privacy, copyright, bittorent, netneutraliteit, afhankelijkheid van het systeem.
Maar als laatste opmerking: Elke bedreiging is een uitdaging!

We konden ook nog stemmen over RSS. Daaruit bleek dat 23% van de mensen in de zaal vindt dat RSS niets voor hun is! Dat vind ik bijna onvoorstelbaar. Zonder RSS zou mijn werk een stuk lastiger worden.

Terwijl Pierre sprak, was er op het grote scherm af en toe de twitterfontein te zien.
Want rondom ons zaten heel wat mensen met een laptop of netbook op schoot. Zij zaten de hele dag druk te bloggen of te twitteren. ’s Avond heb ik op Twitter    gekeken. En als je dan zoekt op de code van het congres #ugul09 vind je alle opmerkingen die de bezoekers gedurende die dag getweet? hebben.

Als je nu zoekt op Google op Ugame-Ulearn krijg je via allerlei weblogs, Flick, Slideshare, Twitter zoveel informatie over dit congres dat je door de bomen het bos niet meer ziet. En daar voeg ik dit verslag nog weer aan toe….;-)

Mijn collega Raymond Snijders heeft er al geregeld over geblogd op zijn Vakblog, we zijn op Windesheim overgestapt op een nieuw systeem.
We hadden vroeger het WindesheimPortaal  en als mediacentrum onze website . En we mailden elkaar via Novell Groupwise.

Sinds 6 april werken we met Sharenet. 

Daarin staat het  mediacentrum  standaard  op iedere  persoonlijke pagina van  alle studenten  en medewerkers. Een heel mooi systeem, iedereen kan ons nu vinden.  Het werkt nog niet allemaal zoals we graag willen, maar het begin is er.  Wel blijft de vraag waar we een plek vinden als we met netvibes,  en dergelijke web 2.0  willen gaan werken. Maar dat zien we dan wel weer.
En voor Groupwise in de plaats is er nu Outlook.  Ook prima.

Maar ik ben wel veel aan het zoeken. Vooral als je snel even iets wilt vinden, loop je daar tegen aan.
Waar zit Vubis ook alweer?;  waar had ik dat document nou neergezet;  nog op mijn usb stick, of al op Mysite?; waar zijn de notulen van dat overleg gebleven? Help Snagit is van mijn pc!….enz.

Het is net of je verhuisd bent naar een mooier, comfortabeler huis, maar dat iemand anders de dozen heeft uitgepakt.

Ineke en Jeannette zijn al druk bezig geweest met het saneren van de video’s van hun opleidingen.
En vandaag ben ik er aan begonnen. Het beleid is dat we het aantal video’s in het mediacentrum drastisch terugbrengen, omdat het een verouderd medium is. Het beeldmateriaal staat tegenwoordig op dvd’s, of nog beter streaming op Surfmedia.

Henriette heeft weer voor een mooie lijst gezorgd. Een lijst met alle videobanden die in de Vubis-catalogus staan. Vanuit die lijst kan ik dan bekijken hoeveel ze geleend zijn en wanneer. En op basis daarvan ga ik saneren.
Er is ook een top 100 gemaakt van video’s die het meest worden geleend.

Uit beide lijsten haal ik de video’s waarvan ik denk dat ze nog belangrijk zijn voor de opleiding.
Als het koopvideo’s zijn, mogen ze niet worden gekopieerd, in verband met de auteursrechten.
Deze video’s moeten nieuw worden aangeschaft op dvd.
Als op de video een open netopname staat, kunnen ze, door een bedrijf, worden omgezet naar dvd. Kosten € 20,- per video.
Dus veel zullen er niet meer in de collectie blijven….
Hopelijk worden de streaming video’s op surfmedia in rap tempo uitgebreid.

- Mevrouw, zijn ze allemaal al weg?
- Wil jij mijn computer even in de gaten houden?
- Waar kan ik de 493 vinden?
- Do you know where we can find Richard? He is our teacher.
- Staat er ook een uitleenapparaat boven?
- Zijn jullie op Goede Vrijdag ook open?

Op zaterdag 7 maart ben ik naar het UMC in Utrecht geweest.
Ik was daar op verzoek van enkele van onze docenten van de opleiding Verpleegkunde van Windesheim.
Op Windesheim geef ik namelijk de verpleegkunde-studenten regelmatig les in het zoeken in onze databanken en het vinden van wetenschappelijke informatie via Google.

Windesheim heeft nu een overeenkomst met de LOI,  om daar de opleiding Verpleegkunde te verzorgen.
 

Deze LOI-studenten kunnen ook op Windesheim inloggen, en dus ook gebruik maken van onze databanken. En uitleg was ook voor hen gewenst.

Ik heb les gegeven in de ietwat oplopende “Gele Zaal”. Deze zaal, die geschikt is voor 100 studenten, was aardig gevuld. Een docent assisteerde me achter de pc en op het grote doek kon ik de databanken voorbij laten glijden.
Ik vraag altijd aan de studenten of ze zelf met trefwoorden willen komen. Ditmaal waren we aangeland bij Lexis Nexis Newsportal, de voormalige krantenbank. Een student wilde graag zoeken naar “vrijheidsbeperkende interventies”. Dat leverde geen zoekresultaten op. Het is natuurlijk ook echt vaktaal, en in de krant gebruiken ze meer de algemene termen. Nou, zei ze, zoek dan maar op “Zweedse band”. En achteraf gezien hadden we het kunnen weten. De eerst pagina hit, gingen allemaal over ABBA…
Maar wat ik eigenlijk ook even wilde laten zien, is het gebouw waar ik werd ontvangen.
Het is het Hijmans van den Berghgebouw. Prachtige architectuur.

Vorige week doolde ik wat rond in de mogelijkheden van Google, omdat ik weer een groep studenten kreeg, die ik wegwijs wilde maken in onze databanken, en ook nog een beetje in Google.
Opeens kwam ik terecht bij de webgeschiedenis van Google.

Tot mijn verbazing kun je daar tot op de minuut zien waar je naar gezocht hebt.

En dan ook nog ingedeeld op bijvoorbeeld, het web, afbeeldingen, nieuws, video’s boeken, enz.
En als je dan doorklikt naar “Trends”, kun zien wat jouw (a.) populairste zoekterm was, en de door jou (b.) meest bezochte sites en waar je (c.) het vaakst op geklikt hebt.
Daaronder laat Google je in een mooi grafiekje ook nog eens zien wat je zoekactiviteit per maand, per dag, en per uur was. Je kunt bij mij wel zien, dat juli duidelijk een vakantiemaand is, en dat er weinig gezocht wordt.
En ’s avonds tussen 6 en 7 ben ik het meest aan het zoeken op google.

Toch wel een beetje griezelig ook, dat het allemaal bij wordt gehouden.

- Moet ik deze boeken beneden scannen?
- Op mijn uitleenbriefje staat dat ik drie daguitleen-exemplaren heb,
   maar op mijn boeken zit maar één sticker?
- Zijn er nog meer boeken voor de PABO?
- Hebben jullie ook een boek over George Nelson?
- Mevrouw, hier kan ik zeker niet langs, als ik dit boek nog niet heb geleend?
- Is er nog een bieb?

Sinds kort kunnen we werken met V-insight.
V-insight is een programma dat statistische gegevens uit onze Vubis Smart-catalogus om kan zetten in allerlei grafieken.

Met dit programma kun je bijvoorbeeld in een grafiek eenvoudig zien hoeveel uitleningen je in een kwartaal hebt gehad, ten opzichte van de voorgaande 4 jaren.
Of hoeveel titels je in een bepaalde rubriek hebt, ten opzichte van de voorgaande jaren.
Of hoeveel reserveringen er in dat kwartaal zijn geweest ten opzichte van de voorgaande jaren.

Met deze gegevens kun je de collectie beter toespitsen op het gebruik.

Maar… deze gegevens wil je natuurlijk wel ergens vastleggen, zodat je een overzicht krijgt de ontwikkeling van je collectie en het gebruik er van.

En daarom zijn we nu bezig met het opstellen van een kwartaalrapportage.

Het is voor dit kwartaal nog een test. De eerste officiële kwartaalrapportage proberen we eind maart 2009 voor elkaar te hebben.

We hebben nu op een rijtje welke gegevens we belangrijk vinden voor zo’n kwartaalrapportage.
Tijdens deze testperiode kan dat nog worden bijgesteld, maar voorlopig wordt dit de inhoudsopgave:

1. Fysieke collectie, aantal materialen, naar materiaalsoort
a.  Aantal titels in de catalogus, per materiaalsoort,
b.  Aantal titels in de catalogus per rubriek,

2. Uitleencijfers:
a. Totaal aantal uitleningen
b. Uitleningen per rubriek
c. Uitleningen per School

3. Aantal reserveringen

4. Aantal verlengingen

5. Aantal ibl-aanvragen

6. Digitale collectie
Gebruikers aantallen per databank,

7. Budget
Per maand, per budgetcode.

8.Ontwikkelingen/actieplannen op het gebied van de collectie

Jullie zagen natuurlijk wel dat we niet alle gegevens uit onze catalogus kunnen halen.
De gegevens voor de laatste vier punten verzamelen we op een andere manier.

In september 2008 hebben we de hyve van het Mediacentrum gelanceerd.
En deze week heeft het 100ste lid zich aangemeld.
Ach, dat is toch iets wat een gouden randje aan de week geeft.

De meeste studenten hebben zich aangemeld, omdat ik aan het slot van elke les “Zoeken in databanken”, de hyves liet zien.
En natuurlijk zijn studenten blij verrast, als ze na zo’n rij databanken, naar hyves mogen.

Ik hoop dat ze het ook echt handig vinden en er gebruik van maken, want dat is afwachten.
Zoiets zou je door een gebruikersonderzoek eens moeten testen.

Voorlopig zal het aantal hyves-leden wel stijgen, want ik heb nog aardig wat lessen te gaan.

- Uw collega zei dat u kunt zien of dit boek net is teruggebracht?
- Hier zit een gele stip op, mag ik het boek dan wel lenen?
- Hebben jullie ook tijdschriften over Geschiedenis?
- Wat is jullie ervaring met het gebruik van Questionpoint?
- Ik heb een wordbestand op mijn stickie staan, maar kan hem hier niet openen!?